Search
Close this search box.
Search

Baanbrekend werk in DNA-diagnostiek

Het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven heeft met zijn Algemeen Klinisch Laboratorium (AKL) een pioniersrol op zich genomen in moleculair onderzoek. Jaarlijks worden er duizenden DNA-profielen opgesteld voor gepersonaliseerde chemotherapie of geneesmiddeltherapie, en worden er vierhonderd onderzoeken uitgevoerd om behandelbare longkanker te detecteren. Het AKL verricht baanbrekend werk voor zijn eigen afdelingen en voor andere ziekenhuizen in de regio.

Birgit Deiman, klinisch moleculair bioloog en teamleider moleculaire diagnostiek, en haar team van analisten, zijn verantwoordelijk voor het opzetten van moleculaire of DNA-diagnostiek. Binnen dit vakgebied richten ze zich voornamelijk op farmacogenetica en liquid biopsy, de twee belangrijkste onderwerpen.

Deze methoden helpen bij het vaststellen van de meest effectieve therapie op persoonlijk niveau. Oftewel, ‘personalised medicine’ of therapie op maat. De liquid biopsy en één derde van het farmacogenetica-onderzoek worden twee tot driemaal per week uitgevoerd voor oncologiepatiënten. Eenmaal per week maakt het lab zogenoemde DNA-paspoorten.

DNA-diagnostiek

Het AKL van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven loopt voorop en voert bepalingen uit in opdracht van zorgverleners uit de regio. Ziekenhuizen uit de omgeving komen op bezoek bij het Catharina Ziekenhuis om te leren hoe ze deze analyses moeten uitvoeren, die altijd binnen de muren van het ziekenhuis worden uitgevoerd. Dit stelt hen in staat om dezelfde bepalingen aan te bieden aan hun eigen patiënten. “Dat is prima. Zo zetten wij dit waardevolle nieuwe vakgebied steeds verder en beter in voor de gezondheid van meer mensen, zegt Deiman.

Of een voorgeschreven therapie goed en veilig bij iemand werkt, hangt af van zijn of haar stofwisseling. Iedereen heeft een andere stofwisseling en reageert anders op een medicijn. De farmacogenetica levert al tien jaar het DNA-paspoort. Op zo’n kaartje staat het farmacogenetisch profiel dat de activiteit van de verschillende stofwisselingsenzymen beschrijft.

Dit profiel helpt bij het bepalen van de mate waarin geneesmiddelen schadelijk kunnen zijn of onvoldoende effectief, en welke dosering het meest geschikt is. Bij het voorschrijven van geneesmiddelen wordt aangenomen dat iedereen geneesmiddelen op dezelfde snelheid kan afbreken, maar dit is niet altijd het geval.

Erfelijkheid

Erfelijkheid speelt hierbij een belangrijke rol omdat niet iedereen voldoende enzymen heeft om geneesmiddelen af te breken. Met behulp van een DNA-test kan worden aangetoond welke enzymen iemand wel en niet heeft. Aangezien DNA in elke cel aanwezig is, kan een DNA-profiel worden opgesteld aan de hand van bloed- of speekselanalyse.

Birgit Deiman: “Patiënten die in aanmerking komen voor bijvoorbeeld chemotherapie voor darm- of borstkanker, zijn gebaat bij farmacogenetisch onderzoek voorafgaand aan de behandeling. Deze middelen kunnen namelijk ernstige bijwerkingen geven of onvoldoende effectief zijn. Ook psychiatrische patiënten hebben baat bij zo’n paspoort omdat voor hun aandoening verschillende medicijnen beschikbaar zijn.” In de oncologische zorg wordt het onderzoek naar het DNA van mensen steeds vaker toegepast.

Verwerking van medicijnen

Het lab analyseert gemiddeld twintig DNA-profielen per week. Momenteel worden er 20 verschillende enzymen onderzocht en binnenkort zullen dat er 27 zijn. Ongeveer de helft van de aanvragen gaat gepaard met specifieke vragen over de verwerking van medicijnen. O

m deze vragen te beantwoorden, volgt Birgit Deiman de landelijke en internationale richtlijnen en houdt ze contact met onder andere het Erasmus Medisch Centrum, het Leids Universitair Medisch Centrum en de Stanford University School of Medicine. Bij doseringsadviezen of alternatieven raadpleegt ze de ziekenhuisapotheker.

Liquid biopsy

Liquid biopsy is een techniek waarbij met behulp van bloedmonsters bepaald kan worden of er sprake is van behandelbare kanker. Op dit moment wordt deze techniek voornamelijk gebruikt bij de diagnose van longkanker. Het grote voordeel van deze techniek is dat het proces snel verloopt.

Als een patiënt op maandag een PET-CT-scan ondergaat en er een sterke verdenking is van longkanker, kan de patiënt de volgende dag bloed laten afnemen voor onderzoek. Op woensdagochtend is dan al bekend of er wel of geen sprake is van een mutatie gerelateerd aan longkanker en hoe deze behandeld kan worden.

ROS WEB

ICT&health World Conference 2024

Ervaar de toekomst van de gezondheidszorg tijdens de ICT&health World Conference van 14-16 mei 2024! Claim alvast jouw ticket en dompel je onder in baanbrekende technologieën en innovatieve oplossingen. Ga in gesprek met collega-experts en verken de kracht van wereldwijde samenwerkingen.

Deel dit artikel!

Lees ook
DigiPunt zorg
DigiPunt, thuismonitoring astmapatiënten en digitale recepten
Financiering passende zorg
Subsidieoproep passende zorg in verpleging en verzorging
diagnostiek
Goede zorg begint met goede diagnostiek
transformatieplan CWZ
Positieve beoordeling voor transformatieplan CWZ
Regioplannen NZa
NZa pleit voor meer meetbare doelen in regioplannen
e-learning
E-learning breder ingezet bij digitalisering ziekenhuizen
De WHO heeft onlangs de kick-off gegeven voor het Global Initiative on Digital Health (GIDH). Het doel van het initiatief is om de implementatie van de ‘Wereldwijde strategie voor digitale gezondheidszorg 2020-2025’ te versterken en te versnellen.
Global Initiative on Digital Health officieel van start
Oncologienetwerk
Nieuw oncologienetwerk Noord- en Oost-Nederland
Verbeterprogramma ouderenzorg
Samenwerking centraal in verbeterprogramma Samen Beter
eiwitten
Menselijke eiwitten herkennen met nieuwe techniek
Volg jij ons al?